Νέο Κριτήριο Τ.Θ. Α’ ΓΕΛ 38732 “ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ & ΒΙΒΛΙΟ”

 

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ & ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

 

«ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟ»

Νέο Κριτήριο ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Α’ ΛΥΚΕΙΟΥ

 (η δική μας προσέγγιση με εναλλακτικά ερωτήματα)

 

ΚΡΙΤΗΡΙΟ 38732

Ενημερωτικό Σημείωμα: «Το/τα θέμα/τα προέρχεται και αντλήθηκε/αν από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».

 

 ΚΕΙΜΕΝΟ 1 

 

Ένα ευρηματικό υπαίθριο αναγνωστήριο θέλει να καταπολεμήσει

τον αναλφαβητισμό στην Ινδία

Το άρθρο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο www.lifo.gr την 1-8-2021.

 

Στην Ινδία ο στόχος της κυβέρνησης είναι να καταπολεμήσει ανάμεσα στους νέους ενήλικους άνδρες και γυναίκες τον αναλφαβητισμό μέχρι το 2030. Οι αριθμοί αποκαλύπτουν μια τραγική πραγματικότητα. Περίπου 750 εκατομμύρια άτομα άνω των 15 ετών δεν έχουν ακόμη βασικές δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής. Η προσπάθεια να μάθουν να διαβάζουν θα οδηγήσει στη μείωση του εγκλήματος, στην ανακούφιση από τη φτώχεια, στη βελτίωση της υγείας και την αύξηση της απασχόλησης.

Το αρχιτεκτονικό γραφείο Nudes ετοίμασε στο Μπουμπάι μια υπαίθρια αρθρωτή κατασκευή που μπορεί να λειτουργεί ως βιβλιοθήκη, αλλά και ως υπαίθριο αναγνωστήριο και στοχεύει να προωθήσει την αρετή της μάθησης μέσω της δημιουργίας ενός διαδραστικού χώρου.

Το περίπτερο «Book Worm» είναι σε ανοιχτό χώρο, για να μπορέσει να προτρέψει παιδιά και νέους που διστάζουν να περάσουν το κατώφλι βιβλιοθηκών και αποφεύγουν τις δομές και τα θεσμικά όργανα, να νιώσουν πιο άνετα με έναν τόπο ανάγνωσης.

Ο στόχος ήταν να δημιουργηθεί ένα τοπίο βιβλίων που καλεί τα παιδιά να εξερευνήσουν και να μάθουν ταυτόχρονα. «Θέλαμε τα παιδιά να ασχολούνται με την ανάγνωση ως διασκεδαστική δραστηριότητα, να τα ενθαρρύνουμε να διαλέγουν βιβλία και να διαβάζουν, ανεξάρτητα από τη γλώσσα. Το περίπτερο είναι σαν ένα «σκουλήκι» που μέσα από το τοπίο γεννήθηκε, για να προσφέρει μια μοναδική εμπειρία περιήγησης κατά μήκος ενός μονοπατιού», λένε οι αρχιτέκτονες.

Το «Book Worm» είναι ένα αναπτυσσόμενο περίπτερο κατασκευασμένο από περίπου 3.600 αρθρωτά προκατασκευασμένα στοιχεία, για να φιλοξενήσει βιβλία και χώρους για ανάγνωση. Έχει χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα και προωθεί τεχνολογίες αειφόρου οικοδόμησης, για να φιλοξενήσει ανάγνωση, δραστηριότητες αφήγησης και να αναπτύξει την κοινωνικότητα.

Το περίπτερο κατασκευάστηκε και αναπτύχθηκε επιτόπου εντός μίας εβδομάδας. Φιλοξενεί βιβλία που έχουν δωρηθεί από διάφορα σχολεία σε όλη την πόλη. Αυτά τα βιβλία θα δωρηθούν στο τέλος σε ΜΚΟ¹ και σε άπορα παιδιά, όταν το περίπτερο διαλυθεί και ταξιδέψει σε άλλα μέρη της χώρας, τόσο σε αγροτικές όσο και σε αστικές περιοχές, διαδίδοντας το μήνυμα της ενδυνάμωσης μέσω της εκπαίδευσης.

¹ ΜΚΟ : Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις

 

 

 ΚΕΙΜΕΝΟ 2 

Ένας ελεύθερος πολίτης

Το απόσπασμα προέρχεται από το βιβλίο του Ζήση Σκάρου (1917 -1997) «Το κορίτσι με το σαντούρι», εκδ. Μέλισσα, Αθήνα: 1963.

 

Στην αποθήκη (του κύριου Δημήτρη) δούλευε πάνω από μια βδομάδα. Το βράδυ κοιμόταν πάνω στα σανίδια και το πρωί τον ξυπνούσε η κόρη της καθαρίστριας. Λενιώ την έλεγαν. […] Ένα απόγευμα καταφθάνει πάλι η μάνα της και τον φωνάζει όξω.

– Σου είπε τίποτα ο κυρ Δημητράκης;

– Όχι.

– Κάτι θέλει να σου πει. Πήγαινε τώρα και θύμισέ του.

Γύρισε και μπήκε στο γραφείο.

– Έχετε να μου πείτε τίποτα, αφεντικό;

– Πόσω χρονών είσαι;

– Είκοσι.

– Έχεις γονιούς;

– Έχω, μα είναι μακριά, στο χωριό.

– Και συ τι κάνεις εδώ;

– Τίποτα. Είμουν άνεργος, βρήκα μια μέρα την κυρα-Μαρία την καθαρίστρα και μ’ έφερε σε σας.

Τ’ αφεντικό χαμογέλασε. Κάτι ήθελε φαίνεται να του πει και δεν ήξερε πώς ν’ αρχίσει… Ξάφνου του πετάει τον πόντο.

• Σ’ αρέσει, βρε, η Λενιώ;

Τα ‘χασε. Ένιωσε να κοκκινίζουν τα μάγουλά του κι έσκυψε το κεφάλι.

– Έλα, πες. Σ’ αρέσει; Αν ξέρεις μάλιστα και κάμποσα γραμματάκια… Θα σου βρω εγώ καλύτερη δουλειά.

– Είμαι φοιτητής, ψιθύρισε.

– Τι είσαι; Τινάχτηκε πάνω τ’ αφεντικό.

– Είμαι φοιτητής της νομικής.

– Φοιτητής; Καλά. Πήγαινε. Θα μιλήσω στην κυρα-Μαρία…

Βγήκε κι ακούμπησε σε μια τρακάδα ξύλα. Καθώς σκεφτόταν αν έπρεπε να τρέξει ως το σπίτι της καθαρίστριας να μάθει τι έγινε, βλέπει ξάφνου την κυρα-Μαρία να ορμά κλεφτά στο γραφείο.

Όταν βγήκε, είχε άλλη όψη. Είταν αρκετά ταραγμένη και μ’ ένα νευρικό γέλιο του λέει:

• Είσαι γραμματιζούμενος, κανακάρη μου; Και δε μου το ‘λεγες; Ακούς γραμματιζούμενος! Να, πάρε διάβασε, αφού ξέρεις να διαβάζεις!… του πέταξε ένα σημείωμα κι αρπάζοντας την κουβέρτα που του είχε δώσει η Λενιώ, έφυγε φορτσάτη.

Μουδιασμένος άνοιξε το σημείωμα κι άρχισε να διαβάζει: «Αγαπητέ κύριε. Σας ζητώ συγγνώμη για την πλάνη μου. Είσαστε ελεύθερος. Δημήτριος Καλούδας».

Έκανε το σημείωμα κομματάκια κι αφέθηκε να παρασυρθεί απ’ το πλήθος του δρόμου σαν ελεύθερος πια, όπως είταν, πολίτης.

 

 

 

  ΘΕΜΑΤΑ  

 ΘΕΜΑ 1 

1ο υποερώτημα (από την Τράπεζα)

Να αντιστοιχίσεις καθεμία πληροφορία του κειμένου 1 από τη στήλη Α’ με την εξήγησή της από τη στήλη Β΄, λαμβάνοντας υπόψη ως κριτήριο τις λέξεις με τους τονισμένους χαρακτήρες.

 

 ΜΟΝΑΔΕΣ 10 

 

 

  Εναλλακτικά ερωτήματα:

• Να αναφέρεις σύντομα (έως 50 λέξεις) τρεις διαφορετικούς στόχους που θέτει το υπαίθριο αναγνωστήριο στην Ινδία, σύμφωνα με το κείμενο 1.
• Ποια/ποιες από τις παρακάτω διαπιστώσεις ισχύουν με βάση τον συντάκτη του κειμένου 1;

 

2ο υποερώτημα (από την Τράπεζα)

Να συμπληρώσεις τον παρακάτω συλλογισμό, επιλέγοντας τις τρεις πληροφορίες του κειμένου 1 (με οποιαδήποτε σειρά) που ταιριάζουν στο συμπέρασμα, προκύπτουν δηλαδή με βάση τις προκείμενες:

 

 

Πληροφορίες

1. είναι κατασκευασμένο από αρχιτεκτονικό γραφείο
2. είναι σε ανοιχτό χώρο
3. είναι διασκεδαστική δραστηριότητα
4. έχει χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα
5. προωθεί τεχνολογίες αειφόρου οικοδόμησης
6. ταξιδεύει σε όλη τη χώρα

 ΜΟΝΑΔΕΣ 10 

  Εναλλακτικά ερωτήματα:

• Να μελετήσεις τα επιχειρήματα που αναπτύσσει η συντάκτρια του κειμένου 1 και την τεκμηρίωσή τους. Ποιο από τα παρακάτω είδη τεκμηρίων διακρίνεις να χρησιμοποιεί κυρίως; Αφού επιλέξεις το σωστό, να παραθέσεις μια περίοδο του κειμένου όπου φαίνεται χαρακτηριστικά το είδος αυτό.

Α. Γεγονότα

Β. Γνώμες ειδικών

Γ. Γενικά αποδεκτές αλήθειες

Δ. Στοιχεία από έρευνες

Ε. Στατιστικά στοιχεία

• Ο συντάκτης του κειμένου 1 αναπτύσσει αρκετά την αφορμή που χρησιμοποιεί για να θέσει το θέμα του. Ποιες παραγράφους περιλαμβάνει αυτή η αφόρμηση; Και πώς ο τίτλος βοηθάει τον αναγνώστη ώστε να υποψιάζεται εξ αρχής το θέμα του κειμένου;
• «Το αρχιτεκτονικό γραφείο Nudes ετοίμασε στο Μπουμπάι μια υπαίθρια αρθρωτή κατασκευή που μπορεί να λειτουργεί ως βιβλιοθήκη, αλλά και ως υπαίθριο αναγνωστήριο και στοχεύει να προωθήσει την αρετή της μάθησης μέσω της δημιουργίας ενός διαδραστικού χώρου.».

Να μετασχηματίσεις τα υπογραμμισμένα χωρία του αποσπάσματος , έτσι ώστε: α) να εκφράζει περισσότερη βεβαιότητα και β) να δηλώνει την υποχρέωση.

 

 

3ο υποερώτημα (από την Τράπεζα)

• να δημιουργηθεί
• κατασκευάστηκε και αναπτύχθηκε

Πώς θα χρησιμοποιούσε τα παραπάνω υπογραμμισμένα ρήματα του κειμένου 1 η κυβέρνηση της Ινδίας σε ανακοίνωσή της όπου θα επεδίωκε την αυτοπροβολή της; Να μετασχηματίσετε συντακτικά τα ρήματα (μονάδες 6) και να εξηγήσετε σύντομα το επικοινωνιακό αποτέλεσμα του μετασχηματισμού αυτού (μονάδες 9).

 ΜΟΝΑΔΕΣ 15 

 Εναλλακτικά ερωτήματα:

 

• Να αντιστοιχίσεις κάθε εκφραστική επιλογή του κειμένου 1, που βλέπεις στην πρώτη στήλη του πίνακα, με τη λειτουργία της, στην δεύτερη στήλη.

 

 

 

 

• Να εντοπίσεις στο κείμενο 1 ένα σύντομο απόσπασμα για κάθε έναν από τους σκοπούς που αναφέρει ο πίνακας και να περιγράψεις σύντομα τον τρόπο που το κάθε απόσπασμα επιτυγχάνει αυτόν τον σκοπό.

 

• Να μετασχηματίσεις τα παρακάτω αποσπάσματα χρησιμοποιώντας ρήματα στη θέση των υπογραμμισμένων ουσιαστικών, για να μεταφέρεις σε έναν/μία φίλο/-η με ύφος άμεσο και οικείο τις πληροφορίες που περιέχουν τα ακόλουθα χωρία του κειμένου 1. Να προβείς σε όσες επιπλέον μετατροπές κρίνεις ότι απαιτούνται.

α. Η προσπάθεια να μάθουν να διαβάζουν θα οδηγήσει στη μείωση του εγκλήματος, στην ανακούφιση από τη φτώχεια, στη βελτίωση της υγείας και την αύξηση της απασχόλησης.

• Στο Κείμενο 1 υπάρχουν αυτούσια τα λόγια κάποιων ανθρώπων. Να εντοπίσεις ένα σημείο όπου γίνεται αυτό. Επίσης, να περιγράψεις σύντομα δύο λόγους για τους οποίους γίνεται αυτή η επιλογή. Πιστεύεις ότι, αν ο συντάκτης του κειμένου 1 απέφευγε να παραθέσει αυτούσια τα λόγια αυτά και τα απέδιδε με δικό του τρόπο, σε πλάγιο λόγο, θα άλλαζε η αίσθηση που δημιουργεί το κείμενο;
• Να εξηγήσεις σύντομα τις παρακάτω γλωσσικές επιλογές του συντάκτη στο ακόλουθο χωρίο από το  κείμενο 1:

«Θέλαμε τα παιδιά να ασχολούνται με την ανάγνωση ως διασκεδαστική δραστηριότητα, να τα ενθαρρύνουμε να διαλέγουν βιβλία και να διαβάζουν, ανεξάρτητα από τη γλώσσα. Το περίπτερο είναι σαν ένα «σκουλήκι» που μέσα από το τοπίο γεννήθηκε, για να προσφέρει μια μοναδική εμπειρία περιήγησης κατά μήκος ενός μονοπατιού», λένε οι αρχιτέκτονες.

• εισαγωγικά.
• α΄ πληθυντικό ρηματικό πρόσωπο.

 ΘΕΜΑ 2 

Διαβάσατε το παραπάνω άρθρο στην τάξη στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. Με αφορμή τις θέσεις του σχετικά με την ίδρυση του υπαίθριου αναγνωστηρίου στην Ινδία, αποφασίζεις να παρουσιάσεις σε μια ομιλία που θα εκφωνηθεί στην επόμενη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου τις απόψεις  σου σχετικά με την ευεργετική επίδραση που μπορεί να έχει η φιλοξενία του αναγνωστηρίου στην περιοχή σου. Πώς μπορούν να καταπολεμηθούν φαινόμενα αναλφαβητισμού στις μέρες μας; (Η εισήγησή σου να έχει έκταση 350 – 400 λέξεις).

 ΜΟΝΑΔΕΣ 30 

 ΘΕΜΑ 3 

• Ποιος τύπος αφηγητή αξιοποιείται στο απόσπασμα; Πώς επηρεάζει η επιλογή του το νόημα του αποσπάσματος;
• Να αναγνωρίσετε δύο αφηγηματικούς τρόπους στο απόσπασμα και να αιτιολογήσετε την επιλογή τους.

 ΜΟΝΑΔΕΣ 20 

 ΘΕΜΑ 4     (από την Τράπεζα)

Πώς ερμηνεύεις τη στάση της κυρα-Μαρίας και του εργοδότη μετά την αποκάλυψη της φοιτητικής ιδιότητας του ήρωα της ιστορίας στο Κείμενο 2 (μονάδες 10); Ο ίδιος στο τέλος του αποσπάσματος δηλώνει ελεύθερος. Ποια η δική σου γνώμη (μονάδες 5); Να αναπτύξεις σε 120 – 150 λέξεις την απάντησή σου.

 ΜΟΝΑΔΕΣ 15 

 

 

 ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 

 ΘΕΜΑ 1 

1ο υποερώτημα

1. III
2. IV
3. I
4. II

Εναλλακτικά ερωτήματα:

• Στο κείμενο σκιαγραφούνται οι στόχοι του υπαίθριου αναγνωστηρίου στην Ινδία. Συγκεκριμένα, η εκμάθηση γραφής και ανάγνωσης θα αναβαθμίσει την ποιότητα ζωής ανακουφίζοντας από τη φτώχια και βελτιώνοντας την υγεία. Παράλληλα, θα εξοικειώσει με την ανάγνωση και θα καλλιεργήσει την ερευνητική μάθηση, οδηγώντας, εξίσου, στην ανάπτυξη της κοινωνικότητας. (48 λέξεις)

 

 

 

2ο υποερώτημα (από την Τράπεζα)

Εναλλακτικά ερωτήματα:

• Ε. Στατιστικά στοιχεία.

Χωρίο από το κείμενο: «Οι αριθμοί αποκαλύπτουν μια τραγική πραγματικότητα. Περίπου 750 εκατομμύρια άτομα άνω των 15 ετών δεν έχουν ακόμη βασικές δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής. Η προσπάθεια να μάθουν να διαβάζουν θα οδηγήσει στη μείωση του εγκλήματος, στην ανακούφιση από τη φτώχεια, στη βελτίωση της υγείας και την αύξηση της απασχόλησης.».

• Ο συντάκτης του κειμένου 1 αναπτύσσει αρκετά την αφορμή που χρησιμοποιεί για να θέσει το θέμα του. Η αφορμή αυτή περιλαμβάνεται στις δύο πρώτες παραγράφους του κειμένου, όπου αφενός αναφέρεται η πρόθεση της κυβέρνησης της Ινδίας για εξάλειψη του αναλφαβητισμού λόγω των υψηλών ποσοστών που παρατηρούνται στη χώρα. Στη δεύτερη παράγραφο αναφέρεται η δημιουργία ενός αναγνωστηρίου που στοχεύει στη προώθηση της αρετής της μάθησης.

Βέβαια, ο αναγνώστης πληροφορείται το θέμα του κειμένου ήδη από τον τίτλο, που είναι δηλωτικός του περιεχομένου και αναφέρει τόσο τη δημιουργία του αναγνωστηρίου όσο και τον βασικό του στόχο, που είναι η καταπολέμηση του αναλφαβητισμού.

• α) Μετατροπή ώστε να εκφράζεται βεβαιότητα: «Το αρχιτεκτονικό γραφείο Nudes ετοίμασε στο Μπουμπάι μια υπαίθρια αρθρωτή κατασκευή που λειτουργεί ως βιβλιοθήκη, αλλά και ως υπαίθριο αναγνωστήριο και προωθεί την αρετή της μάθησης μέσω της δημιουργίας ενός διαδραστικού χώρου.».

β) Μετατροπή ώστε να δηλώνεται η υποχρέωση: «Το αρχιτεκτονικό γραφείο Nudes ετοίμασε στο Μπουμπάι μια υπαίθρια αρθρωτή κατασκευή που πρέπει να λειτουργεί ως βιβλιοθήκη, αλλά και ως υπαίθριο αναγνωστήριο και οφείλει να προωθήσει την αρετή της μάθησης μέσω της δημιουργίας ενός διαδραστικού χώρου.».

 

3ο υποερώτημα (από την Τράπεζα)

Στην περίπτωση που η κυβέρνηση της Ινδίας θα επεδίωκε την αυτοπροβολή της, θα έπρεπε να γίνει μετατροπή των ρηματικών συνόλων τόσο ως προς το ρηματικό πρόσωπο όσο και ως προς τη σύνταξη. Έτσι, το γ πρόσωπο πρέπει να αλλάξει σε α πληθυντικό και η παθητική σύνταξη σε ενεργητική, προκειμένου να δίνεται έμφαση στο συλλογικό υποκείμενο που ενεργεί, ώστε να τονίζεται ο ρόλος του. (Στην περίπτωση αυτή ο πομπός επικαλείται το ήθος του).

Μετατροπή των ρημάτων:

• να δημιουργήσουμε
• κατασκευάσαμε και αναπτύξαμε

Εναλλακτικά ερωτήματα:

• IV , 2.I,       3. II,     4. V,    5. III

 

• α. Το να προσπαθούν να μάθουν να διαβάζουν θα οδηγήσει στο να μειωθεί το έγκλημα, να ανακουφιστούν από τη φτώχεια, να βελτιωθεί η υγεία και να αυξηθεί η απασχόληση.
• Στο Κείμενο 1 παρατίθενται αυτούσια τα λόγια των αρχιτεκτόνων που κατασκεύασαν το «Book Worm» (4η παράγραφος): «Θέλαμε τα παιδιά να ασχολούνται με την ανάγνωση ως διασκεδαστική δραστηριότητα, να τα ενθαρρύνουμε να διαλέγουν βιβλία και να διαβάζουν, ανεξάρτητα από τη γλώσσα. Το περίπτερο είναι σαν ένα «σκουλήκι» που μέσα από το τοπίο γεννήθηκε, για να προσφέρει μια μοναδική εμπειρία περιήγησης κατά μήκος ενός μονοπατιού», λένε οι αρχιτέκτονες.

Με την επιλογή αυτή ο λόγος αποκτά ζωντάνια και αμεσότητα και, παράλληλα, ενισχύεται η εγκυρότητα και η αξιοπιστία των γραφομένων, εφόσον παρατίθεται η άποψη των ειδικών.

Αν ο συντάκτης του κειμένου απέφευγε να παραθέσει αυτούσια τα λόγια αυτά και τα μετέφερε σε πλάγιο λόγο θα περιοριζόταν η αμεσότητα, το ύφος θα γινόταν πιο τυπικό και επίσημο και θα μειωνόταν η πειστικότητά του.

 

 

• Τα εισαγωγικά στην πρώτη περίπτωση περιλαμβάνουν την αυτούσια παράθεση των λόγων των αρχιτεκτόνων (ευθύς λόγος). Στη δεύτερη περίπτωση δηλώνουν τη μεταφορική χρήση του όρου «σκουλήκι».
• Με το α πληθυντικό ρηματικό πρόσωπο αποδίδεται το συλλογικό υποκείμενο των αρχιτεκτόνων που παρουσιάζουν τον κοινό στόχο που έθεσαν κατά τη δημιουργία του αναγνωστηρίου. Με την επιλογή αυτή προσδίδεται καθολικότητα στα γραφόμενα, ο λόγος αποκτά ζωντάνια και αμεσότητα και το ύφος καθίσταται οικείο.

 ΘΕΜΑ 2 

Αξιότιμε κ. Δήμαρχε, μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου, συνδημότες και συνδημότισσες,

Όπως όλοι γνωρίζουμε, η πρόοδος και εξέλιξη των κοινωνιών επέφερε ανάλογη πνευματική ανάπτυξη ενισχύοντας την πρόσβαση στη γνώση, θεμελιώδες δικαίωμα για τον κάθε άνθρωπο. Ωστόσο, ακόμα και σήμερα πολλοί άνθρωποι στερούνται βασικές δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής και πλήττονται από διάφορες μορφές αναλφαβητισμού. Η πρωτοβουλία της Ινδίας για την αντιμετώπιση του αναλφαβητισμού μέσα από το υπαίθριο αναγνωστήριο «Book Worm» στο Μουμπάι μας προβλημάτισε ως σχολική κοινότητα. Ως εκπρόσωπος των συμμαθητών μου θα ήθελα να σας παρουσιάσω τις σκέψεις μας σχετικά με την ίδρυση ενός παρόμοιου χώρου στην περιοχή μας.

Μια τέτοια κίνηση μπορεί να λειτουργήσει ευεργετικά και να συμβάλει καθοριστικά στην προώθηση της μάθησης και του πολιτισμού. Άλλωστε, ένα υπαίθριο αναγνωστήριο είναι πολλά περισσότερα από μια απλή βιβλιοθήκη. Είναι ένας τόπος διάδρασης, ένας χώρος ανοιχτός και φιλόξενος, που ενώνει ανθρώπους κάθε ηλικίας και κοινωνικής ομάδας. Δίνει την ευκαιρία στα παιδιά να ανακαλύψουν τη χαρά της ανάγνωσης, στους νέους να εμπνευστούν, και στους μεγαλύτερους να ξανασυνδεθούν με τη γνώση. Παράλληλα, λειτουργεί ως σημείο συνάντησης, καλλιεργεί την κοινωνικότητα και προσφέρει εναλλακτικές μορφές δημιουργικής απασχόλησης. Σταδιακά, θα δούμε τον δήμο μας να αναβαθμίζεται, να προσελκύει το ενδιαφέρον τουριστών και να εξελίσσεται όχι μόνο πνευματικά, αφού οι καλλιεργημένοι πολίτες είναι φορείς καινοτομίας.

Ένα αναγνωστήριο είναι, λοιπόν, σημαντικό και μπορεί να αποτελέσει ισχυρό αντιστάθμισμα στην όξυνση του αναλφαβητισμού που φαίνεται να συντηρείται ακόμα και στις σύγχρονες κοινωνίες. Ωστόσο, η αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί μια οργανωμένη στρατηγική και συλλογική προσπάθεια. Είναι σημαντική η κινητοποίηση του κράτους πρόνοιας με στόχο την ενίσχυση της δημόσιας εκπαίδευσης μέσα από σύγχρονες υποδομές και την οικονομική υποστήριξη μαθητών που προέρχονται από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.  Εξίσου σημαντική είναι η ανάπτυξη προγραμμάτων εκπαίδευσης ενηλίκων, ώστε κάθε πολίτης να έχει δεύτερη ευκαιρία στη μάθηση. Αρωγός σε αυτήν την προσπάθεια μπορεί να γίνει η τεχνολογία, καθώς με τις διάφορες εφαρμογές της διευκολύνει την πρόσβαση στη γνώση αίροντας εμπόδια και περιορισμούς.

Αγαπητοί μου,

Βρισκόμαστε στο κατώφλι μιας νέας εποχής, της ψηφιακής. Όσο, όμως και αν η εξέλιξη προχωρά, η παιδεία εξακολουθεί να θεωρείται ο πιο πολύτιμος σύμμαχος στον αγώνα μας για την πρόοδο. Είναι στο χέρι μας να ενθαρρύνουμε και να στηρίξουμε προσπάθειες που ωθούν στη γνώση. Μόνο όταν όλοι –πολίτες, σχολεία, δήμοι και πολιτιστικοί φορείς– συνεργαστούμε, μπορούμε να οικοδομήσουμε ένα μέλλον όπου κανείς δεν θα παραμένει εγκλωβισμένος  στο σκοτάδι της άγνοιας.

Σας ευχαριστώ

 ΘΕΜΑ 3 

• Στο απόσπασμα αξιοποιείται ο παντογνώστης αφηγητής. Αφηγείται σε γ πρόσωπο από μια μηδενική εστίαση. Ενώ δε συμμετέχει στα γεγονότα γνωρίζει όλες τις λεπτομέρειες. Η επιλογή αυτή προσδίδει αντικειμενικότητα και αποστασιοποίηση στην αφήγηση, φωτίζοντας όλες τις πτυχές των γεγονότων.
• Δύο αφηγηματικοί τρόποι που εντοπίζονται στο απόσπασμα είναι:

1. Αφήγηση: τα γεγονότα παρουσιάζονται στην εξέλιξή τους με χρονική αλληλουχία («Ένα απόγευμα καταφθάνει πάλι η μάνα της…», «Γύρισε και μπήκε στο γραφείο»). Έτσι, προωθείται η δράση και ενισχύεται η αγωνία του αναγνώστη.
2. Διάλογος (- Έχετε να μου πείτε τίποτα, αφεντικό; – Πόσω χρονών είσαι; ..  – Τίποτα. Είμουν άνεργος, βρήκα μια μέρα την κυρα-Μαρία την καθαρίστρα και μ’ έφερε σε σας.). Ο διάλογος προσδίδει ζωντάνια, αμεσότητα και παραστατικότητα στο κείμενο. Ενισχύει τη δραματικότητα, διακόπτει τη μονοτονία της αφήγησης και επιτρέπει τη σκιαγράφηση του χαρακτήρα και της προσωπικότητας των ηρώων, εφόσον αποκαλύπτουν τις πεποιθήσεις τους.

 

 ΘΕΜΑ 4 

 

Ο ήρωας  αντιμετωπίζεται από τον εργοδότη του και την κυρά Μαρία ως ένας ιδανικός γαμπρός για την Λενιώ. Είναι καλό κι εργατικό παιδί, θεωρούν ότι με μια βοήθεια («Αν ξέρεις μάλιστα και κάμποσα γραμματάκια… Θα σου βρω εγώ καλύτερη δουλειά.») θα μπορέσει να υποστηρίξει τις απαιτήσεις μιας οικογένειας. Ωστόσο, η στάση  τουςαλλάζει ριζικά όταν αποκαλύπτεται ότι ο νέος είναι φοιτητής. Ο εργοδότης, που αρχικά τον αντιμετωπίζει ως κατώτερο, μόλις μαθαίνει για τη μόρφωσή του, νιώθει αμήχανα και ζητά συγγνώμη. Η κυρα-Μαρία, όμως, φαίνεται ότι δεν τον θεωρεί πλέον ιδανικό γαμπρό, αφού η μόρφωση τον απομακρύνει κοινωνικά από την ίδια και την κόρη της κι έτσι τον ειρωνεύεται. Ο ήρωας, στο τέλος, δηλώνει «ελεύθερος», γιατί απαλλάσσεται από μια δουλειά που ίσως τον καταπίεζε αλλά και έναν γάμο που ενδεχομένως τον εγκλώβιζε. Θεωρώ ότι η στάση των δύο ανθρώπων απηχεί στερεοτυπικές αντιλήψεις. Η μόρφωση είναι ελευθερία εσωτερική και κάθε άνθρωπος έχει την αξία του. (140 λέξεις)